Buyrak tosh kasalligi

Buyrak tosh kasalligi

Buyrak tosh kasalligi (BTK) (urolitiaz) –  buyrak va siydik yoʻllarida tosh (konkrement) hosil boʻlishi bilan kechadigan kasallik.

Shuni ta'kidlash kerakki, 60% dan ortiq toshlar tarkibi aralash bo’ladi. Siydik toshlari deyarli har doim buyraklarda hosil bo'ladi. Ureter va siydik pufagida ular asosan buyrakdan tushadilar. Ko'p hollarda BTK bir tomonlama jarayondir, lekin ba'zida toshlar ikkinchi buyrakdaham aniqlanadi. Toshlar soni harhil bo’lib ular bir nechtadan boshlab katta songacha borishi mumkun. Toshlar kichik (2-3 mm) va katta (15 sm gacha) bo'lishi mumkin. Og'irligi bir necha kilogramm bo'lgan toshlar ham qayd etilgan.

Tarkibi bo'yicha toshlar turli xil bo’ladi

1. Urat toshlari BTK bilan og'rigan odamlarning 5-15% da uchraydi. Ular siydik kislotasi va uning tuzlaridan (natriy va kaliy), qattiq va silliq, g'isht yoki to'q sariq ranglardan iborat toshlardir. Kam zichlik (ularning tarkibida kaltsiy yo'qligi) tufayli urat toshlari rentgen nurlarida ko'rinmaydi. Ular ultratovush va laboratoriya siydik tahlillari bilan tashxislanadi.

Bunday kasallikning kelib chiqish sabablari-noto'g'ri ovqatlanish, kam suyuqlik iste'moli( kuniga 2 lt dan kam), metabolik etishmovchilik, buyrak shikastlanishi.

 

 

 

 

 

2. Oksalat toshlari-eng keng tarqalgan tosh turi hisoblanadi. Oksalat kislotasining kaltsiy tuzlari ko'pligi tufayli buyraklarda hosil bo'ladi. Ular yuqori zichlikka ega bo’lganligi sababli, ularni ultratovush va rentgen tekshiruvi bilan oson aniqlash mumkun.

Ko'pincha oksalat tosh shakllanishi sitrus mevalar va sharbat, otquloq, ismaloq, salat, lavlagi, shuningdek, choy, qahva va shokolad ortiqcha miqdorda tanavvul qilgan odamlarda uchraydi. Bundan tashqari, oz miqdorda kaltsiy iste'mol qiladigan odamlarda oksalatlarning xavfi yuqori bo’ladi, sababi bu mineral oksalat kislotasi tuzini bog'laydi va tanadan olib tashlaydi.

 

 

 

3. Fosfat toshlari fosfor kislotasining kaltsiy tuzlaridan iborat. Oq rangli silliq yoki biroz qo'pol toshlar yumshoq tuzilishga ega. Ko'pincha ular metabolik buzilish sababli ishqoriy siydikda hosil bo'ladi. Fosfatlarning paydo bo'lganini siydik tahlili orqali aniqlash mumkun-bu holda pH ko'rsatkichi 6,2 dan yuqori bo’ladi. Agar siydikda oq rangli paxta shaklidagi gular bo'lsa, fosfat toshlarining mavjudligini ko'rsatadi. Bu holda davolash uchun siydikni kislotalashga yo’naltirish kerak. Bunga kislotali sharbatlar, mineral suvlar, uzum ildizining infuziyalari, zirk, it gulini iste'mol qilish orqali erishish mumkin. Odatda, bunday davolanish natijasida fosfat toshlari, ularning tez o'sishiga qaramasdan, osonlik bilan eziladi va kattalashni to'xtaydi.

4. Struvit toshlari tez o'sishi va yumshoq tuzilishi bilan ajralib turadigan toshlardir. Ularning yuzasi silliq yoki qo'pol bo’ladi, bunday toshlarning rangi oq yoki och kulrangga ega. Ushbu turdagi toshlar siydikning turg'unligi yoki bakteriyalarning hayotiy faoliyati natijasida hosil bo'ladi va yuqumli xususiyatga ega. Ko'pincha ayollarda Jet toshlari paydo bo'ladi. Struvitlar xavfli, chunki ular bir necha oy ichida mercan toshlariga aylanib, buyrakni butunlay to'ldirib, pelvisni hosil qilishlari mumkin.

Barcha savollaringiz bilan bizga telefon orqali eki electron manzilga ezishingiz mumkin.+(998 78) 140-03-03, +(998 78) 140-01-60 и по адресу г.Ташкент, Учтепинский р-н, 12 квартал, ул. М. Шайхзода. Телеграм канал: https://t.me/urologic_uz

Leave a reply